Voor wie er meer uitkomt in z'n hoofd
 
Narcisme ontmaskerd

Narcisme ontmaskerd

De weg naar heling en authenticiteit

Bewustzijnsontwikkeling bied je de mogelijkheid om je hardnekkigste patronen te doorbreken, je diepste wonden te helen en je grootste schaduwen te gaan zien. Door te zien en te voelen hoe je uit contact gaat met jezelf, ben je in staat je ondermijnende patronen te doorbreken. Je krijgt zo meer regie over jezelf en je komt meer in contact met de realiteit, in het nu, en met je authentieke zelf. Vanuit deze verbinding met jezelf kom je ook ook meer in verbinding met de ander. 

Waarom is het toch zo lastig om jezelf te bevrijden van je narcisme of andere hardnekkige persoonlijkheidsstoornissen, om vrij te worden? Omdat het vaak diep verankerd zit in je persoonlijkheid. Bij narcisme is – net zoals bij de meeste persoonlijkheidsstoornissen- de weg naar heling het ‘naar binnengaan’ en het met jezelf aangaan. Dat heeft tijd, veiligheid, spiegeling, liefde en practice nodig.

Ik kom tot de volgende (soms parallelle) stappen om jezelf te bevrijden van narcisme, in jezelf of in je relatie(s). Iedereen heeft hierin zijn eigen unieke reis te maken. De stappen zijn trouwens ook van toepassing op veel andere dieperliggende persoonlijke issues.

1. Van je voetstuk vallen en vastlopen

Er is vaak veel voor nodig om je eigen zelfbeeld los te laten en je eigen schaduw aan te kijken. Alles beter dan door het ijs zakken en je eigen diepe, onderliggende pijn te voelen. Je gaat de diepere confrontatie met jezelf pas aan als je echt niet meer anders kunt. Vaak is de aanleiding voor iemand een compleet vastlopen, bijvoorbeeld in een stevige relatie-, werk- of midlife crises. Escapen uit de realiteit kan dan niet meer. Als de narcistische defensie scheuren vertoont ga je je eigen vicieuze cirkel doorzien en wil je deze doorbreken. Je realiseert je dan dat je ‘failliet’ oftewel onbewust onbekwaam bent en je er niet alleen meer uitkomt. Het probleem ligt niet bij anderen maar jezelf… Ga zien hoe je binnenwereld projecteert op anderen, om zo diepere, onderliggende pijn niet te hoeven voelen. Realiseer je: anderen proberen te veranderen heeft geen zin. Het begint bij mezelf.

2. Het zelf maar niet alleen doen en wakker worden

Als je er niet meer uitkomt en geen genoegen neemt met je leven dat je nu leidt, rest niets anders hulp inroepen. Jezelf met je eigen haren uit het moeras trekken gaat niet, tenzij je Baron van Münchhausen heet. Voor een omslag heb je een ander nodig, iemand die je liefdevol confronteert met jezelf. Iemand die je de veiligheid biedt, goed in verbinding met je staat en je precies aanreikt wat jij nodig hebt om een nieuwe realiteit binnen te laten. Vaak is dat het kantelpunt.

De kans dat een openlijke narcist zo’n stap zet is overigens klein, die zal het probleem nooit bij zichzelf zoeken. Een verborgen narcist (of slachtoffer van een narcist) zal eerder geneigd zijn hulp in te roepen. Zeker als je verlangen naar beklijvende en verdiepende relaties groter is dan je angst. Besef daarbij dat je je bewustzijn alleen beetje bij beetje kunt vergroten. Elke stap is er één. Zoek iemand of een plek op die jou vertrouwen geeft.

Kies voor ondersteunende en voedende privé of werkrelaties waarin kwetsbaarheid geen vies woord is en laat mensen en omgevingen die je narcistische defensie voeden of in stand houden steeds meer links liggen. Ga het aan met een coach of in een training of sluit je aan bij een intervisiegroep. Nog een stap verder is het voor een of twee jaar gaan wonen in de community voor bewustzijn zoals bijvoorbeeld tot enkele jaren geleden in Venwoude mogelijk was. Je leert dan heel veel door de interactie en te reflecteren hierop. En vermijdt meer cognitieve insteken. Die helpen je wel meer begrijpen wat er gebeurt, maar vaak helpt het niet echt patronen te doorbreken.

3. Uit je hoofd, naar binnen, je lijf in om je bewustzijn op te rekken

Je mind zit altijd in het verleden of de toekomst, en projecteert en filtert als een gek. Je hoofd is dus niet te vertrouwen. En vanuit een meer cognitieve benadering blijven structurele veranderingen meestal uit. Hoogstens ga je dingen beter snappen. Om patronen te doorbreken moet je naar binnen, je lijf in, om meer te gaan voelen en de realiteit in het nu te ervaren. Pas dan verandert er echt wat.

Bijna dagelijks mediteren is enorm effectief om minder reactief te worden en meer aanwezig te zijn, in het nu. Dat is een voorwaarde om je narcistische defensie te kunnen ontmantelen. Zit je helemaal in je hoofd en heb je weinig lichaamsbewustzijn? Ga dan lichaamsgericht aan de slag met Yin Yoga, Zhineng Qigong, haptonomie, massage of kinesiologie. Of de Rebalancing school voor lichaamswerk en bewustzijn. Dat helpt je meer in je lijf komen. Ook vormen van verstilling zoals meditatie, mindfulness en systeem/familieopstellingen helpen minder reactief te worden en meer bewust te gaan voelen. Of ervaar het Hollow Bones Mondo Zen Koan proces.

4. Durven te doen en op je bek te gaan en te leren van je fouten

Je leert veel door te doen en fouten te maken, net zoals een kind. In onze volwassenheid neemt ons leervermogen enorm af omdat het ego de status quo bewaakt. Het houdt graag controle en (durft) geen fouten te maken. Nu zeggen ze wel dat je aantrekt wat je nog te leren hebt. Dat je die dingen blijft tegenkomen zolang je niet diep genoeg gaat in wat je te leren hebt. Zo trek je als je met narcisme te maken hebt gehad in je jeugd vanuit je blinde vlekken vaak onbewust ook mensen aan met een narcistische defensie. Mensen die veilig en vertrouwd aanvoelden omdat ze net zoals jezelf niet in staat zijn om écht en authentiek kwetsbaar te zijn. Juist die momenten van een botsing of onverwachte breuk blijken vanuit bewustzijnsperspectief de ‘perfecte’ leermomenten te bieden omdat het beschermende pantser dan niet meer functioneert. Achteraf een blessing in disquise

De kunst daarbij is de diepere learning te maken in plaats van de schuld buiten jezelf te leggen of het op te geven (want anders blijf je hangen in dezelfde vicieuze cirkel). Hiervoor is het belangrijk om contact te maken met de diepere emoties zoals woede of verdriet. Bij toelaten van deze emoties vindt heling en integratie plaats en wordt je meer vrij. De ander blijkt dan jou precies de goede spiegel te hebben voorgehouden.

5. Kies voor een langduriger verdiepingstraject

Veel mensen die bezig zijn met bewustzijn blijven hangen op het niveau van een coaching of workshop hier, een retreat daar. Zeker bij hardnekkige patronen maak je pas een echte doorbraak door je te committeren aan een langduriger traject, waarin je op congruente en integrale wijze narcisme (of andere patronen) kunt transformeren. Een liefde volle, veilige en ervaren holding kan je dan helpen om te durven los te laten en op je bek te gaan en bij een diepere emotie laag komen.

Kijk bij het maken van een verdiepingsstap naar een coach of opleiding die je écht kan bevrijden. Enkele criteria die je daarbij kunt meenemen in je keuze:

  • Doorloopt de coach of opleiding alle leerstijlen van Kolb, waardoor het geleerde goed kan integreren en beklijven? Dus zowel cognitief, lichaamsgericht, ervaringsgericht als intuïtief?
  • Biedt de coach of opleiding veel ruimte voor het inbrengen en onderzoeken van persoonlijke issues?
  • Integreert de coach of opleiding kennis uit de Westerse psychologie en de wijsheid uit de Boeddhistische tradities?
  • Brengen de coach of opleiding je de state of art bewustzijn bij, op zowel het niveau van individueel, relationeel en het systeem?
  • Is de coach of teacher 100% gecommitteerd zijn aan jouw proces (en zien ze jou dus niet als iemand om geld mee te verdienen)
  • Inspireert de coach of teacher jou door hun presence en meesterschap. Biedt hij of zij jou een veilige container en ervaar je congruentie, met weinig schaduw?

6. Je eigen biografie beter leren kennen en zien hoe patronen door worden gegeven

Bij je weg naar heelheid speelt je familiegeschiedenis een grote rol. Hier ben je gevormd. Dit ligt aan de basis van veel issues waar je tegenaan loopt. Omarm je verleden in plaats van je er tegen te verzetten of het te ontkennen. Want jij bent geworden wie je nu bent, door je verleden. Vaak spelen nog allerlei issues in je eigen familiegeschiedenis. Deze worden onbewust generatie op generatie doorgegeven.

Des te meer je lukt je verleden te gaan zien, doorvoelen en omarmen, des te meer accepteer je jezelf, met alles wat er is, inclusief de minder mooie en schaduwkanten. Dat is de weg naar heelheid en congruentie. Een onontbeerlijke stap voor iedereen die werkt met mensen en/of een verdiepend en verbonden leven wil leiden. Het uitschrijven van je eigen biografie helpt patronen en rode draden te gaan zien en je meer bewust te worden van de invloed van jouw gezin van herkomst op jouw vorming. Des te dieper je he aangaat met jezelf, des te vrijer je wordt. Je hebt dan de keuze anderen helemaal te accepteren in wie ze zijn geworden en hoeft je hart niet meer te sluiten voor hen.

7. Bewust en authentiek leven, zonder (narcistische) schaduw

Dankzij bewustzijnswerk kun je weer in je natuurlijke, authentieke stroom terecht komen. Meer aanwezig en verbonden zijn ooit tevoren. Steeds meer bewust worden van wie je werkelijk bent en welke patronen en gewoontes je daarvan afbrengen. Des te dieper je gaat en je jezelf meer heelt, des te meer minder afgescheiden je kijkt naar de realiteit. Dit is een oneindig proces, zoals een spiraal of lemniscaat.

Het is een weg die gaat voorbij het proberen dingen te fixen. Het is een manier van leven geworden. Levend vanuit deze diepte ben je autonoom én verbonden. Dan ben je meer één en in contact met alles. Je hebt je dan bevrijd van het in minderwaardigheid leven op de eerste verdieping, van je verstoorde zelfliefde en van de afwezige ruimte tot zelfreflectie.

Lars Lutje Schipholt

De Katalysator Integrale Coaching