Waarom rationele oplossingen falen – en narcisme floreert
Wat me bezighoudt, is dit: we blijven Trump proberen te begrijpen, terwijl het probleem dieper ligt. We proberen een existentieel probleem rationeel op te lossen. En precies daar gaat het mis.
Narcistische leiders floreren niet omdat ze zulke goede ideeën hebben,
maar omdat ze iets anders doen: ze reguleren angst. Ze bieden schijnzekerheid in een tijd waarin veel mensen hun innerlijke grond kwijt zijn.
Dat maakt hen aantrekkelijk. Niet alleen voor “boze” of “slechte” mensen, maar juist voor mensen die zich overweldigd, onzeker of machteloos voelen.
In mijn nieuwe blog ‘De angst onder onze wereldcrisis’ ga ik een laag dieper. Ik onderzoek onder andere:
- waarom angst ons bewustzijn vernauwt
- waarom rationele tegenverhalen zo vaak niet landen
- waarom narcisme precies in die mismatch floreert
- en waarom de enige werkbare uitweg ligt in contact, belichaming en volwassen begrenzen.
Dit is geen therapietaal. Het is geen links of rechts verhaal. Het is een beschavingsvraagstuk.
Niet: hoe moeten we Trump begrijpen?
Maar: wat gebeurt er met ons wanneer we ons door angst laten leiden?
Misschien is dit een vraag die het waard is om even bij stil te staan.
Lees hele blog op Substack.
Begrenzen zonder zelf te vernauwen
Nu zal een narcist die eenmaal de macht heeft zich niet meer laten corrigeren, en zal die macht zelden vrijwillig afstaan.
De opgave is dan ook precair: begrenzen zonder zelf te vernauwen. Niet vanuit ontkenning, niet vanuit morele bovenpositie, niet vanuit agressie of terugtrekking. Want wie begrenst vanuit vernauwing, voedt precies datgene wat hij zegt te willen stoppen. Met escalatie tot onvermijdelijk gevolg. Het vraagt om leiderschap dat begrenst zonder te verharden – iets wat we internationaal nog maar zelden zien. Paul Schenderling noemt –wat mij betreft helemaal terecht – Martin Luther King als inspirerend voorbeeld.
Begrenzen vraagt zoals Martin Luther King ook liet zien om moed. Niet de moed van bravoure of escalatie, maar de moed om aanwezig te blijven wanneer spanning toeneemt. De moed om te benoemen wat er speelt in de onderstroom. En ook: de moed om verandering niet uit de weg te gaan. Werkelijke verandering gaat zelden zonder pijn, verlies of onzekerheid. Ze vraagt inspanning, afscheid en het verdragen van niet-weten. Juist daarom is stilstaan zo verleidelijk. Op de korte termijn voelt het veiliger. Op de lange termijn is het funest.
Wie in belichaamd contact en verbinding blijft met zichzelf – niet meegesleurd door (oude) angst, maar verankerd in het nu – heeft meer ruimte om die moed te tonen. Niet omdat angst verdwijnt, maar omdat ze niet langer het handelen bepaalt. Vanuit diepere verbinding met jezelf heb je ook het vermogen om meerdere realiteiten tegelijk te dragen. Om niet mee te schieten in polarisatie, maar ook niet te verdwijnen in pacifisme. Om stand te houden in contact – met jezelf én met de ander – terwijl de spanning oploopt.
Misschien is dat wel de echte bewustzijnsopgave van deze tijd. Niet kiezen tussen verharding of ontkenning, maar leren begrenzen en verbinding maken vanuit diepere verbinding met jezelf, van hart tot hart. En mogelijk onze enige kans om niet vast te lopen in regressie.
Lars Lutje Schipholt
ps. Reageren kan op Linkedin