Waarom rationaliteit faalt, normalisering gevaarlijk is en Europa volwassen moet worden
Het probleem met Donald Trump is niet dat we hem niet begrijpen, maar dat we hem blijven proberen te begrijpen.
Veel analyses van Donald Trump blijven steken in rationaliteit.
Wat bedoelt hij? Wat is zijn strategie? Wat betekent deze uitspraak?
Het is een begrijpelijke reflex, en juist daarom riskant.
Wie Trump blijft benaderen met de gebruikelijke politieke bril, mist niet alleen het patroon, maar onderschat ook wat hier op het spel staat: onze veiligheid en welvaart zoals we die tot nu toe hebben gekend.
De afgelopen weken vielen voor mij drie stemmen op die elk vanuit een andere invalshoek hetzelfde blootleggen: George T. Conway III, Robert Kagan en Joris Luyendijk.. Samen laten zij zien waarom de gangbare duiding ons op het verkeerde been zet – en hoezeer we daarmee onderschatten wat hier op het spel staat voor onze veiligheid en welvaart.
Conway laat zien waarom rationaliteit hier tekortschiet. Bij een uitgesproken narcistische structuur is realiteit geen gedeelde bodem, maar iets dat alleen wordt verdragen zolang het macht bevestigt. Verlies is dan geen politieke gebeurtenis, maar een existentiële bedreiging. Toegeven of aftreden zijn geen opties. Terugkrabbelen gebeurt soms wel, maar tactisch – niet vanuit erkenning.
Kagan wijst op het echte gevaar: niet één spectaculaire overtreding, maar normalisering. Democratieën verschuiven door gewenning. Door grenzen die telkens iets opschuiven. Wat gisteren ondenkbaar was, wordt vandaag bespreekbaar en morgen uitvoerbaar. In dat licht zijn de tussentijdse verkiezingen van 2026 geen gewoon democratisch moment, maar een breekpunt.
En dan Luyendijk. Hij verlegt de blik van Trump naar onszelf. Zolang we gefixeerd blijven op het dagelijkse spektakel rond de aandachtszieke Trump, bouwen we geen eigen tegenkracht. Dan blijven we praten, pappen en nathouden, terwijl de wereld fundamenteel verandert. Door steeds te reageren, bewegen we mee met zijn tempo en agenda – en blijven we achter de feiten aanlopen.
Wat vraagt dit dan?
Aan de voorkant: psychologisch volwassen handelen. Wie met narcistische dynamieken heeft gewerkt weet dat frontale confrontatie vaak averechts werkt. Niet voeden wat escaleert, wel begrenzen waar dat nodig is. Empathisch in toon, helder in grens. Dat vraagt beheersing én discipline.
Achter de schermen: versneld werken aan zelfstandigheid. Economisch, technologisch, militair en institutioneel. Niet als ideaal, maar als noodzaak. De ongemakkelijke vraag is of die urgentie werkelijk wordt gevoeld, zolang het leven hier nog comfortabel genoeg is.
Trump is geen incident. Hij is een symptoom én een versneller.
Wie dat niet onder ogen ziet, blijft reageren in plaats van handelen.
De vraag is dan ook niet hoe we Trump moeten duiden,
maar hoe lang we ons nog kunnen veroorloven de realiteit uit te stellen. Oftewel, welke aannames houden we zelf nog in stand, terwijl de realiteit al verschoven is?
Lees de hele blog op Substack.
