We hebben allemaal onze vaste manieren om met spanning om te gaan. De één trekt zich terug in zijn hoofd, de ander in stilte, weer een ander maakt zich groter of probeert alles te sussen. Wat al die reacties gemeen hebben, is dat ze ooit logisch waren — beschermingsstrategieën die ons hielpen om met ongemak of overweldiging om te gaan. Maar vaak zitten ze ons later in het leven in de weg.
In een sessie met een client namen we uitgebreid de tijd om dit soort patronen in kaart te brengen. We gebruikten daarvoor een model dat ik regelmatig inzet: de vier windrichtingen van afweer.
Dit model helpt zichtbaar te maken wat er in ons gebeurt op het moment dat we (onbewust) uit contact gaan. Niet alleen met de ander, maar vooral met onszelf.
De vier windrichtingen van afweer
Ik werk met het windrichtingenmodel zoals Marinet Ritz dat heeft uitgewerkt.
Wanneer iets ons raakt of overweldigt, schieten we vaak – onbewust – in een oud patroon om onszelf te beschermen. In deze vier ‘windrichtingen’ raak je uit verbinding met jezelf, en daarmee ook met de ander. Dit model helpt je herkennen wat er gebeurt, zonder oordeel – als uitnodiging tot mildheid en bewustwording.
Alle vier posities zijn vormen van overleving — begrijpelijk, maar niet wie je ten diepste bent. Door bewustzijn en lichaamswerk kun je leren terugkeren naar jezelf, en opnieuw verbinding maken — met rust, aanwezigheid en innerlijke stevigheid.
Zelfherkenning als ingang
Wat ik mooi vond in de sessie met mijn client, is hoe hij zichzelf begon te herkennen in deze bewegingen. Hij zag hoe hij snel de neiging heeft om grip te houden en te analyseren (noord), en hoe hij zich tegelijkertijd regelmatig aanpast of stilhoudt om de harmonie te bewaren (zuid). “Het is alsof ik mezelf eruit denk én mezelf wegcijfer,” zei hij ergens halverwege. Precies dat inzicht bracht zachtheid en ruimte.
Want het punt is niet om deze patronen weg te werken. Het gaat erom ze te leren herkennen. Zodat je weer een keuze krijgt.
Terug naar het midden
Tussen die vier windrichtingen ligt het midden. Daar waar je weer echt contact maakt — met je lichaam, je gevoel, je verlangen, je grenzen. Het vraagt moed om daar te blijven. Niet automatisch uit te wijken, maar aanwezig te blijven bij wat je voelt. Ook als dat ongemakkelijk is.
In het midden hoef je niets op te lossen. Je hoeft alleen maar te zijn met wat er is. Daar, in die ruimte, ontstaat vanzelf beweging.
Tot slot
Werkend met de windrichtingen ontdekken mensen vaak dat hun meest vertrouwde overlevingsstrategieën eigenlijk vermoeid zijn geraakt. En dat er iets anders in hen wacht om geleefd te worden. Rust. Kracht. Helderheid. Humor. Verbinding.
We hoeven niet perfect te reageren. Maar we kunnen wel wakkerder worden. En telkens opnieuw kiezen: ga ik weer naar mijn oude kant op — of durf ik even te blijven?
📩 Wil je onderzoeken wat jouw automatische beweging is – en hoe je die kunt doorzien? Je bent welkom.